Martin Kamphuis leefde zeven jaar als boeddhist. Met strenge meditatieoefeningen probeerde hij de 'verlichting' te bereiken. Tijdens een reis door Australië kwam hij tot geloof in Jezus. Nu, ruim twintig jaar later, merkt hij tot zijn grote verbazing dat het boeddhisme een opmars maakt onder christenen.

In zijn studententijd maakte Martin Kamphuis voor het eerst kennis met het Tibetaans boeddhisme. Hij las er veel boeken over en zocht andere geïnteresseerden op. Om zelf ervaring op te doen met deze vorm van boeddhisme reisde hij naar India en ging daar in de leer bij een 'lama', een boeddhistisch leermeester.

De kern van de boeddhistische leer is dat alle leven lijden is, wat veroorzaakt wordt door onze begeerte. Door te sterven aan je begeerte, onder andere door meditatie, zou je uiteindelijk een stadium van verlichting kunnen bereiken. Die weg naar verlichting is bepaald niet gemakkelijk, merkte Martin. Soms mediteerde hij acht uur op een dag. Aanvankelijk zorgden zijn oefeningen voor mooie ervaringen. 'Na uren mediteren kun je in trance raken. Je hebt het gevoel dat je losraakt van je lichaam en gewichtloos boven de aarde zweeft. Op een gegeven moment voelde ik zelfs dat ik werd opgetild in een kring van lichtwezens. Het gaf mij een trots gevoel. Alsof ik heel wat bereikt had in de geestelijke wereld.'

Maar het bleef niet alleen bij aangename ervaringen. 'Steeds vaker werd ik overvallen door zwaarmoedige en depressieve gevoelens. Ik kreeg ook zelfmoordgedachten. Volgens de boeddhistische leer horen die negatieve ervaringen erbij. Boeddha leerde dat er een harmonie bestaat tussen goed en kwaad, tussen vrede en toorn.'

Dalai Lama

Jarenlang probeerde Martin verder te komen op de weg naar 'de verlichting'. Hij maakte verschillende reizen naar India, waar hij onder andere de Dalai Lama persoonlijk ontmoette. Na zeven jaar van proberen en mediteren, realiseerde hij zich dat hij de verlichting nog lang niet had bereikt. Hij was nog steeds op zoek.

In die tijd maakte hij met zijn vriendin Elke (met wie hij inmiddels is getrouwd) een reis door Australië. Daar werden ze uitgenodigd in een kerk. Na de kerkdienst vroeg een vrouw aan Elke of ze met haar mocht bidden. Elke noemde zich christen, maar was in de praktijk vooral bezig met esoterie. Tijdens dat gebed kwam ze tot het inzicht dat ze helemaal niet als christen had geleefd, ze nam de redding aan die alleen in Jezus is te vinden.

Vervolgens vroeg de vrouw of ze ook met Martin wilde bidden. Martin, nieuwsgierig naar een 'christelijke gebedservaring', vond dat prima. Maar zijn houding veranderde toen de vrouw vroeg om hem na te zeggen dat hij 'alle andere religies zou loslaten'. 'Ik dacht dat ik een hogere bewustzijnstoestand had bereikt en dat wilde ik niet zomaar loslaten. Tegelijk ervoer ik heel sterk dat Jezus, die buiten mij was, veel groter, helderder en waarachtiger was dan de weerstand en trots die ik vanbinnen voelde. Als ik eerlijk wilde zijn, moest ik voor Hem kiezen. Heel zachtjes prevelde ik de vrouw na.'

Na het gebed keek Martin om zich heen. Ze hadden gebeden op een balkon, het landschap eromheen was gehuld in mist. 'Ik voelde dat die wereld, met al zijn zichtbare en onzichtbare machten, de grip op mijn ziel had verloren.' Na zijn plotselinge bekering volgden jaren van strijd. 'De oosterse denkwijzen waren diep in mijn denken verankerd. Bovendien had ik nauwelijks kennis van de Bijbel. Ik ontdekte dat de weg van Jezus precies omgekeerd was aan die van Boeddha. Boeddha leerde dat je je door meditatie onthecht raakt van deze wereld en zo een paradijselijke toestand kan bereiken. Jezus legde juist de hemelse heerlijkheid af om mens te worden en nam het lijden op zich.'

Rustig en diepzinnig

Hoe verklaart Martin de groeiende populariteit van het boeddhisme in westerse landen? 'De buitenkant van het boeddhisme ziet er aantrekkelijk uit. Iemand als de Dalai Lama kijkt heel rustig en diepzinnig uit zijn ogen. En hij lacht ook nog vriendelijk en maakt grapjes. Veel westerlingen verlangen naar rust en denken dat het boeddhisme die kan brengen. Het westerse boeddhisme is trouwens wel heel anders dan het boeddhisme zoals dat bijvoorbeeld in Tibet wordt gepraktiseerd. Hier is het allemaal wat losser. Je hoeft je niet precies aan de regels te houden.'

Martin denkt dat weinig westerlingen zich realiseren wat voor vergaande consequenties het boeddhisme heeft voor bijvoorbeeld onze moraal. 'Volgens het boeddhisme zijn goed en kwaad met elkaar verweven. Het gaat er niet om dat je bevrijd wordt van het boze, maar dat je de verlichte energie achter het boze ontdekt. Mijn eerste leermeester in India suggereerde zelfs dat Hitler "een bijna-verlichte ziel" was. De Jodenvervolging kon wel eens een goede daad zijn die de trots van de joden brak, stelde hij. Door die vernedering zou het joodse volk beter in staat zijn om de staat van verlichting te bereiken.'

Heilige oorlog

Ook is het boeddhisme minder tolerant naar andere religies dan veel westerlingen denken. 'In de heilige geschriften van de Kalachakra Tantra worden de vijanden van het boeddhisme beschreven. Hierin worden onder anderen Adam, Henoch, Abraham, Jezus en Mohammed omschreven als familie van de demonische slangen. In deze teksten wordt ook gesproken van een boeddhistische koning die een wereldwijde "heilige oorlog" zal ontketenen tegen alle vijanden van het boeddhisme om zo de wereldvrede te realiseren.'

'Boeddhisten zullen je niet oproepen om je te bekeren, maar dat betekent niet dat ze hun geloof niet willen overdragen. De Dalai Lama zegt bijvoorbeeld: "Ga gerust naar de kerk, maar probeer ook eens een meditatieoefening. Je zult merken dat de leer van Boeddha een grote hulp voor je kan zijn." Hij confronteert je niet direct met zijn levensvisie, maar probeert eerder stap voor stap je bewustzijn te beïnvloeden.'

Daarnaast bedienen Tibetaanse boeddhisten zich van magische beïnvloedingwijzen, aldus Martin. 'Tibetaanse boeddhisten leggen regelmatig mandala's, dat zijn cirkelvormige, geometrische figuren van gekleurd zand. Deze mandala's worden onder andere gebruikt om een geestelijke claim op een bepaald gebied te leggen. Dat gebeurde bijvoorbeeld in 2005, toen door vijf Tibetaanse monniken een zandmandala werd gemaakt in de Onze Lieve Vrouwentoren in Amersfoort.' Een toeristische website meldt dat dit 'Mandela-maken' werd voorafgegaan door 'een bijzondere openingsceremonie en afgerond met een sluitingsritueel waarbij de mandala werd vernietigd en teruggegeven aan de natuur' (bron: www.uitinamersfoort.nl, 11 april 2005).

Anselm Grün

Onder christenen neemt de invloed van het boeddhisme sterk toe, constateert Martin. 'De bijbelkennis van veel westerse christenen is vrij summier. Dat maakt de kerk vatbaar voor verkeerde invloeden. Het ontbreekt ons aan onderscheidingsvermogen.'

Als voorbeeld noemt hij de Benedictijner monnik Anselm Grün, die de 'bekendste spirituele auteur van onze tijd' wordt genoemd en wiens boeken ook door christenen veel worden gelezen. 'Bij Anselm Grün zie je heel duidelijk dat hij het boeddhisme in verbinding met het christendom wil brengen. Hij schrijft bijvoorbeeld dat we Boeddha en Jezus niet tegen elkaar moeten uitspelen. Jezus zou ook de wijsheid van Boeddha belichamen. Daarmee laat Grün zien dat hij noch het wezen van het boeddhisme, noch het wezen van het christendom heeft begrepen.' Dat laatste blijkt volgens Martin ook uit een uitspraak als deze: 'Wat is dat voor een god die de dood van zijn Zoon nodig heeft om onze zonden te vergeven?'

In het boek 'Paulus. Ervaring als de kern van het christelijk geloof' (Ten Have, 2008) schrijft de Duitse monnik dat 'fundamentalistische christenen de kruisdood tot een bloeddorstig gebeuren maken'. We hoeven niet door een offer verzoend te worden, 'verzoening is een gebeuren in onze ziel' (blz.100). Martin: 'Anselm Grün onderwijst een esoterische weg van de zelfverlossing, zoals die ook door Boeddha werd onderwezen. Hij schrijft zeker ook mooie dingen, maar je moet zijn boeken wel toetsen aan zijn centrale geloofsopvattingen. Deze "mooie dingen" verleiden ons een weg te bewandelen die voorbij gaat aan het kruis. Soms krijg ik de indruk dat christenen meer zoeken naar ervaringen en mooie woorden dan naar de verzoening door Christus.'

Goddelijke versmelting

De ex-boeddhist is eveneens beducht voor speciale gebedsvormen als het repetitief of ademgebed, waarbij een kort zinnetje of woordje langzaam en aandachtig wordt herhaald. De laatste jaren wint deze gebedsvorm, die haar wortels heeft in de kloostertraditie en het zenboeddhisme, sterk aan populariteit onder evangelischen. 'Ook een christelijk gebed kan als mantra gaan fungeren die je in een hoger bewustzijn moet brengen', stelt Martin. 'Over het eindeloos herhalen van een woordje of gebedszin lees je bovendien niets in de Bijbel.'

Oosterse meditatietechnieken staan volgens hem ver af van het christelijk gebed, het gebed van een kind tot de Vader. 'In dat gebed mogen we ons mens-zijn niet uitschakelen. We kunnen met God praten over onze zwakheid, blijdschap, pijn en alles wat ons mens maakt. Het doel van het christelijk geloof is geen versmelting met het goddelijke, maar juist de ontmoeting tussen mens en God. Daarom was het Evangelie voor mij zo'n enorme bevrijding. In de ontmoeting met Jezus heb ik mijzelf teruggevonden.'

In 'Weg van Boeddha' beschrijft Martin Kamphuis zijn levensverhaal. Het boek is niet meer verkrijgbaar in de boekhandel, maar nog wel te bestellen bij stichting Sense: Dit e-mailadres is beschermd tegen spambots. U heeft Javascript nodig om het te kunnen zien. . Martin en Elke wonen in Duitsland, maar geven ook lezingen over het boeddhisme en new age in Nederland. Jaarlijkse bezoeken ze youth hostel De Shelter van Tot Heil des Volks om daar onderwijs te geven over oosterse religies en new age.