Crisis en chaos. Ze lijken de wereld te claimen. Te verstikken. Geen gezond klimaat voor kwetsbare, opgroeiende jonge mensen, constateert drs. Els J. van Dijk, directeur van de Evangelische Hogeschool in Amersfoort. Wordt anno 2011 de hoop door vrees uitgedreven en door wanhoop ingehaald? ‘Nee. Het kwaad heeft nooit het laatste woord. Want God realiseert Zijn Koninkrijk.’

Het bruist in het centrum van de Evangelische Hogeschool. Er klinkt muziek, deuren klappen, studenten praten, lachen en zoeken hun weg. Als directeur dompelt Els van Dijk zich dagelijks onder in de levendige studentensfeer. Geeft ze college en voert ze persoonlijke gesprekken. Maar nu even niet. Ze heeft een week rust gereserveerd. ‘Om te denken en te schrijven. Om te genieten van de stilte.’ Haar ruime werkkamer doet dienst als stiltegebied. Het computerscherm staat op zwart. In een van de hoeken rust een verweerde Statenbijbel op een eikenhouten standaard. Opengeslagen.

Stil voor God

‘Stilte is een centraal begrip in de Bijbel, hè.’ Els kan het niet genoeg benadrukken. ‘Jezus zocht de stilte op. Om Zich volledig toe te wijden aan Zijn Vader. Daar verlang ik naar. Ook voor mijn studenten. Ik zeg vaak tegen ze: “Met al die herrie in je hoofd kan Hij niet binnenkomen.” Stil zijn voor God moet een persoonlijke behoefte zijn.’

Rust nemen. Terwijl er sprake is van een geweldige culturele omslag? Van een overvolle informatiemaatschappij? Van enorme wereldproblemen en gebrokenheid? Van een en al onzekerheid? Els knikt. ‘Juist daarom. En ik heb de prachtige taak van God gekregen om daarin iets te mogen betekenen voor jongeren. Ik zie het als een gave om gids te zijn; jonge mensen een stukje te begeleiden op hun levensweg. Jongeren zijn mooie mensen. Kwetsbaar, ook. Daarom zijn ze aangewezen op goede begeleiding. En die gun ik ze.’

Spoor bijster

Els startte het vijfendertigste EH-Basisjaar in september met 178 nieuwe studenten. Dat zij in een ingewikkelde tijd opgroeien, behoeft geen uitleg. Els knikt. Een tikje somber. ‘Ik zie dat jongeren de weg kwijtraken, het spoor bijster zijn. Ze weten zich geen raad met de wereld. Met de problemen waar niemand vat op lijkt te hebben en die onoplosbaar lijken. Ze worden overspoeld door info. Alles fragmentariseert. Er komt veel voorbij, maar er komt nog maar weinig binnen. De tijd van de idealen – zo’n twintig jaar geleden – is voorbij. Ingehaald door de prestatiedwang. “Ik móét zoveel”, verzuchten studenten soms.’

Verdwalende jongeren kunnen zich verschuilen achter een onverschillige façade, weet Els. ‘Dus zijn ze onverschillig, stellen ouders. Nee, zeg ik dan. Ze camoufleren hun onmacht, eenzaamheid en onzekerheid. Kinderen kunnen door hun ouders als prinsen en prinsessen behandeld worden, materieel geen gebrek lijden, maar het fundament missen.’

Wortels en vleugels

Het fundament, de basis; voor Els zijn het sleutelwoorden. ‘Om te kunnen leven, is veiligheid nodig. Geborgenheid, warmte en perspectief. De belangrijkste bron is het gezin waarin een kind opgroeit. Daar moeten ze wortels en vleugels meekrijgen. Wortels bestaan uit liefde, vertrouwen, zekerheid. Alleen met die bagage durf je te vliegen.’

Het baart Els zorgen dat jonge mensen steeds meer bepaald worden door hun omgeving. Bronnen als gezin, school en kerk lijken steeds minder van belang. ‘Levenswijsheid wordt niet meer vanzelfsprekend overgedragen. Het is versmald tot informatie. Intussen tobben jongeren met existentiële vragen. En Google heeft juist op deze vragen de antwoorden niet paraat.’ Op ouderavonden luidt Els herhaaldelijk de noodklok. ‘Waar zijn de voorbeelden, de identificatiefiguren? Jongeren voelen zich niet gekend. Als ik zondags om me heen kijk in de kerk denk ik wel eens: wie komen de jongeren nog tegemoet? Wie maakt bewust tijd en ruimte? Laatst vertelde een vader dat ze vanwege alle drukte elke week een gezinsavond plannen. “Dan kijken we met z’n allen televisie”, zei hij blij. Dan denk ik: Man, waar ben je mee bezig?! Blijkbaar kun je geen vormgeven aan je gezinsleven en heb je een extern medium nodig. Het is een verlegenheidsoplossing.’

Ze zwijgt. Peinst. ‘Jongeren vragen om ontferming. Die taak geeft God elke begeleider. We mogen Christus’ ontferming vertalen. We mogen Zijn handen en Zijn voeten zijn. Zie je de discipelen zitten, aan de voeten van Jezus? Zo horen we onze jongeren te onderwijzen. Het gaat om nabijheid. Om vertrouwen. En benadruk niet alleen hoe het niet moet, maar laat maar zien hoe het ook kan.’

Modieuze bloesjes

Als directeur heeft Els veel persoonlijke gesprekken met studenten. Ze schuwt de confrontatie niet. ‘Als er vertrouwen is, kan er veel gezegd worden. Als begeleider mag je jongeren toerusten, maar ook de ogen openen voor verleidingen. De leugens van satan helpen ontmaskeren. Bijvoorbeeld dat je pas iets voorstelt als je actief social media gebruikt, als je modieus bent, als je seksueel actief bent, enzovoorts. God zegt heel iets anders: Ik heb je onvoorwaardelijk lief. Ben je in staat die liefde te ontvangen, er vanuit te leven en te delen? Dat is de kern; het overgeven aan en vertrouwen van God. Je bent niet veel waard door bling-bling, maar je waarde komt voort uit de goede gedachte van God.’

Els glimlacht. ‘Eens sprak ik tijdens een college met studenten over echtheid. Wie ben je nu eigenlijk? Buiten praatten ze erover door. “Tja, die mevrouw Van Dijk is toch anders”, constateerde er één. “Ze draagt geen modieuze bloesjes. Niet van die moderne sieraden. En het montuur van haar bril is ook niet bijzonder vlot.” Het was even stil en toen: “Nee, natuurlijk niet, zij is ook gewoon Els. Zo ís zij.” Kijk, die student begreep het!’

Chronisch moe

Els werpt een blik door het raam. Groepjes studenten vermaken zich. Ze lopen, luisteren, lachen en praten. ‘Prachtig, toch? Ik merk dat veel studenten na schooltijd contact met elkaar zoeken. Die kiezen niet voor het geleuter via social media, maar gaan voor de essentiële zaken.’ Els is wars van onnodig mediagebruik. Des te verrassender was haar aankondiging op Twitter, begin februari: Jawel, ook ik twitter. Vanaf 1 maart. Tot dan. Inmiddels heeft ze ruim 300 volgers. Zelf volgt ze niemand. Els lacht. ‘Ik gebruik Twitter puur om te laten zien wat we op de EH doen. Dat gaat om de kern van het leven en mag heel de wereld weten. Dat ik vanavond boerenkool eet, gaat niemand wat aan.’

Gedreven: ‘Tegenwoordig hebben veel jongeren last van de nare “iedereen-doet-het-ziekte”. Ze lijden aan de buitensporige dwanggedachte dat iedereen via social media móét weten waar je bent, wat je doet, wat je meemaakt. Ze spenderen bizar veel tijd achter de computer, vanwege de druk om constant zichtbaar te zijn en alle “werelden” bij te houden. Dus zijn ze chronisch moe.’ Jongeren zoeken via internet erkenning en herkenning, weet Els. ‘De schijnwereld moet de leegte opvullen als het echte leven te weinig biedt. Ze zoeken er warmte en geborgenheid, maar vinden die niet. En ze blijven investeren in die bodemloze put.’

Volwassenen doen volgens Els net zo hard mee. ‘Constant druk via internet. Hoeveel huwelijken gaan niet stuk door contacten via het web? Massamedia lijken veel mensen de baas te zijn. “Zet drie avonden in de week vanaf acht uur ’s avonds al die apparaten eens uit”, adviseer ik vaak. Laat de rust indalen. En wijd je toe aan God.’

Schaap zijn

Even is het stil. Els‘ blik dwaalt af en blijft rusten op de oude Statenbijbel. ‘Heel hoopvol klinkt het allemaal niet. En toch is er verwachting. Ja. Maar die haal ik niet uit deze wereld. God realiseert Zijn Koninkrijk. Het ontroert me als ik zie hoe studenten veranderen. Er zijn er die worstelen met de vraag hoe ze christen kunnen zijn in deze turbulente wereld. Dat komt aan op het “geheel anders”, waar Jezus over spreekt. Verzet je niet tegen van alles, maar doe wat vóór Jezus is. Dan ga je andere keuzes maken. Als een student gewend is om elk weekend een andere date te hebben, leg ik uit dat God het anders bedoelt. Niet jouw, maar Gods bedoelingen worden uitgangspunt. Díe ga je concreet maken in je leven, ze toepassen.’

Psalm 23 is Els uit het hart gegrepen. ‘Ik vraag studenten vaak: “Durf je schaap te zijn?” Dan hoef je slechts de Herder te volgen. Zeker, het leven kan zwaar en ingewikkeld zijn. Dat een gelovige nooit somber is, is een naïeve gedachte. Maar dan zijn daar de stok en staf waarmee de Herder troost. Besef wel: je bent niet op deze aarde voor de grazige weiden, maar voor de opbrengst van de wol. Je bent geschapen om vrucht te dragen.’

Op 25 november organiseert de Evangelische Hogeschool het symposium ‘De hunkerende generatie’. Over de zoektocht van jongeren in een verwarrende maatschappij. Het symposium vindt plaats in kerkelijk centrum De Brug, Schuilenburgerweg 2 te Amersfoort en begint om 14.00 uur. Voor meer informatie: www.eh.nl.

Foto: Hans van der Klok, De Oogst november 2011