Dominee Paul Visser woont op steenworp afstand van de Noorderkerk, aan een gracht in de pittoreske Jordaan. Een wijk die jarenlang werd geteisterd door ziekte en armoede, maar de laatste decennia is veranderd in een elitebuurt vol yuppen, kunstenaars en hippe bakfietsmoeders. Het christelijk geloof speelt in deze samenleving nauwelijks een rol, weet Visser. 'De kerk heeft hier nooit echt een prominente plaats gehad. De Jordaan is de meest onkerkelijke buurt van Amsterdam. Het gros van de mensen hier heeft helemaal niets met de kerk en het christelijk geloof.'

Kerkelijk gesteggel

De verdeeldheid onder christenen in Nederland is iets dat Visser aan het hart gaat - juist omdat hij om zich heen ziet hoeveel behoefte er is aan een helder, christelijk getuigenis. 'Hoe minder we oog hebben voor onze roeping in de wereld, hoe meer we vervallen in kerkelijk gesteggel. Al die onenigheid is een luxe die we ons kunnen veroorloven vanwege de welvaart en rust in dit land. Als je ziet hoe groot de nood is, dan zie je de betrekkelijkheid van al die discussietjes. Er is zoveel te doen! Vanuit dat besef wordt gemeenschap geboren: je gaat bidden, de Bijbel bestuderen, je verwonderen, getuigen van Christus. En natuurlijk kom je vroeg of laat verschillen tegen, maar gemeenschap in Christus kan wel tegen stootje.'

Zelf ervaart Visser die gemeenschap sterk in 'Amsterdam in beweging voor Jezus Christus', een partnerschap van diverse kerken in de hoofdstad. 'In Amsterdam heb je elkaar gewoon nodig om staande te blijven. Als minderheid zoek je steun bij elkaar. Je hebt domweg geen tijd om elkaar af te rekenen op onbenulligheden.'

Christus claimen

Versplintering in de kerk heeft alles van doen met het postmoderne levensgevoel, stelt de Amsterdamse predikant die in 1997 promoveerde op een missionaire studie waarin het postmoderne levensgevoel centraal stond. 'We laten ons in deze tijd snel leiden door ons eigen gevoel, door wat prettig of "geestelijk" aanvoelt. Op basis van zo'n gevoel kunnen we de ander keihard laten vallen en de eenheid in Christus opofferen. Vooral in protestantse en evangelische gemeenten zijn de gevolgen hiervan duidelijk zichtbaar. In theorie heeft Christus bij protestantse christenen het hoogste gezag, maar in de praktijk lijkt het of de paus in de Rooms-katholieke kerk meer gezag heeft dan Christus bij ons. We claimen Christus maar al te makkelijk voor ons eigen gelijk. Dat beschouw ik als een heel ernstige zonde.'

'Stiekem denk ik wel eens: wat zou het een zegen zijn als wij ons met z'n allen weer bij de Rooms-katholieke kerk zouden voegen. Het zou een heleboel kunnen rechtzetten wat in al die eeuwen is schreef gegroeid, zowel bij protestanten als bij katholieken. We zouden elkaar in Christus kunnen zegenen, bemoedigen, vermanen en samen bidden. Tegelijk snap ik dat er in de loop van de tijd ontzettend veel is gebeurd, daar kun je niet zomaar overheen stappen. Toch is het meer dan een utopie, want zo'n gemeenschap stond Christus voor ogen. Het is aan onze eigengereidheid en ons ongeloof te danken dat Gods Geest moet leven met de gebrokenheid die er nu is.'

Leren onderscheiden

'Paulus bidt in Filippenzen 1 dat we "leren onderscheiden waar het op aankomt". Dat betekent ook dat je leert om jezelf kritisch in de ogen te kijken. Het is verschrikkelijk dat mensen elkaar afschrijven of wegzetten vanwege een bepaalde liturgie of Bijbelvertaling. Vaak is men ervan overtuigd daarmee de zaak van God te verdedigen en wordt elke afwijking verketterd als afglijden. Het is typisch menselijk gedrag en zondige verblinding, wat vraagt om bekering.'

'Bekering is een proces dat je hele leven doorgaat. Het betekent dat je jezelf laat gezeggen. Als gelovige kun je je namelijk flink vergissen. Zelf heb ik mensen aanvankelijk beoordeeld op hun kerkgang. Vanuit mijn achtergrond was het voor mij moeilijk voorstelbaar dat je als echt gelovige niet twee keer naar de kerk ging. Tot ik steeds vaker mensen ontmoette die dichtbij God leefden en toch één keer per zondag naar de kerk gingen. Ik vind het nu nog steeds waardevol als mensen twee keer naar de kerk gaan – vanwege de zegen die erin zit – maar ik zal iemand die het anders doet daar nooit meer om afschrijven.'

Goddelozen

Visser vindt sowieso dat we uiterst voorzichtig moeten zijn met het 'afschrijven' van medegelovigen. 'De Bijbel geeft maar één breekpunt: "Iedere geest die belijdt dat Jezus Christus in het vlees gekomen is, is uit God. Iedere geest die dit niet belijdt, komt niet van God; dat is de geest van de antichrist." Over al het andere valt te praten en te denken.'

'Heel veel christenen profileren zich op grond van ethiek en beoordelen medechristenen daarop. Het is echter niet aan ons om op grond van een bepaalde ethische overtuiging anderen de genade van Christus te ontzeggen. Voor en boven alles worden we gerechtvaardigd als goddelozen, niet als mensen die ethisch aan de maat zijn.'

Een uitgebreide versie van dit interview is te lezen in het aprilnummer van De Oogst, het maandblad van stichting Tot Heil des Volks. Klik hier voor een abonnement of een gratis proefabonnement.