De 40-dagentijd is weer aangebroken, ook wel vastentijd genoemd. In de Bijbel en later in de Rooms-Katholieke Kerk was het heel gebruikelijk om te vasten. In de reformatorische traditie raakte het onderbelicht. Bij evangelischen en ook bij andere protestanten is er de laatste tijd een stijgende belangstelling voor het vasten.

In zijn boek 'Vasten en minderen' geeft theoloog en arts dr. Teeuw een overzichtelijke beschrijving van vasten in de geschiedenis. Het is leerzaam om te zien welke plek het vasten door de eeuwen heen heeft ingenomen. Verdrietig vond ik het wel om te lezen dat de veertigdagen tijd door het concilie van Nicea is ingesteld met als doel te breken met de gebruiken van christenen die de Joodse kalender wilden handhaven. Daardoor werd de verwijdering tussen Joden en christenen steeds groter.

Onterechte tegenstelling

Jammer dat de auteur een mijns inziens onterechte tegenstelling creëert tussen het Oude en Nieuwe Testament. Als Jezus en Paulus aangeven dat bepaalde vormen van vasten onzinnig zijn, stellen zij daarmee een misstand aan de orde en bedoelen ze niet aan te geven dat vasten als zodanig niet meer nodig is. In die tijd wilde men juist opvallen door te vasten, dat was verkeerd. Het gaat om onze houding. In ons land gebeuren nog steeds vreselijke dingen, zoals abortus en antisemitisme, waarvoor het zinvol is om ons te verootmoedigen voor God door te vasten en bidden; net als de mensen in Ninevé deden.

Sober leven

Naast de verschillende visies op het vasten van voedsel bespreekt de auteur ook alternatieve varianten. Terecht stelt hij dat als iemand die avond aan avond tv kijkt besluit om dat bij wijze van 'vasten' paar weken niet te doen, er geen sprake is van vasten, maar van het tijdelijk stoppen van een zondige gewoonte. Overigens geeft de auteur ook zeer terecht aan dat het niet zozeer gaat om het vasten als zodanig: een christen dient sowieso sober en eenvoudig te leven, niet alleen op het gebied van voedsel, maar ook qua tijdsbesteding en het omgaan met onze middelen. Hiermee zet hij vasten en minderen in een veel breder kader.

Het boekje sluit af met een hoofdstuk over de mogelijke gevolgen voor de gezondheid. Als voorbeeld neemt hij sapkuren. Daarbij is het lastig aan te geven wat dan het doel is: meer tijd overhouden om te kunnen bidden en het uitgespaarde geld aan de armen geven óf een betere gezondheid? Dit boeiend geschreven boekje geeft veel stof tot nadenken. Het nodigt uit om ook zelf bewuste keuzes te maken als het gaat over ons leven met God.

Via Dolorosa

Voor hen die tijdens de 40-dagen tijd graag praktisch aan de slag gaan, kunnen gebruik maken van het boekje 'Hij nam het kruis en ging'. Dat is een eigentijdse bewerking van het boek dat ds. Van den berg schreef onder de titel 'Via Dolorosa' over de lijdensweg van Jezus. Reinier Sonneveld maakte er een dagboekje van met voor elke dag een korte meditatie, gevolgd door een vraag, een bijbelgedeelte om te lezen, een gebedspunt en een concrete opdracht om uit te voeren. Een mooie handreiking.

Vasten en minderen
Hoe vasten van betekenis veranderde
door dr. A.A. Teeuw, 143 blz., prijs € 12,50.  
Uitgeverij Groen, Heerenveen, 2011.

Hij nam het kruis en ging... 
Veertig dagen de weg van Jezus volgen
door Meint van den Berg, bewerkt door Reinier Sonneveld, 115 blz., prijs € 10,00. 
Uitgeverij Buijten & Schipperheijn Motief, Amsterdam, 2011.