 Meegaan, tegengaan of weggaan. Dat zijn ruwweg de drie posities als het gaat om de relatie kerk en samenleving, christen en maatschappij. Dat tref je in de Bijbel aan, maar ook in de kerkgeschiedenis. Meegaan: Koning David, ‘de staat', danste voor de ark. Kek en staat vielen samen. Gelovigen deden mee met alles in de samenleving. Augustinus (zie afbeelding) zag de overheid zelfs als de beschermer van de kerk. Het zwaard van de overheid moest de kerk en de christelijke samenleving beschermen tegen de vandalen.
Luther had geen ruzie met de vorsten, maar met Rome. Er ontstonden protestantse regio's waar de vorst protestants was. Er moest wel een soort ‘religieuze' schoonmaak gehouden worden: de rooms-katholieken naar een gebied van een rooms-katholieke vorst en de protestanten naar een gebied van een protestantse vorst. Maar dan ontstaat daarna de situatie waarin christenen zich identificeren met de overheid en de samenleving.
Tegengaan
Tegengaan: dat vinden we bij de hervormers zoals koning Josia en stadhouder Nehemia, die een bestaande situatie hervormen. De afgodsbeelden werden afgebroken, de gewijde palen omgehakt en de tempel in glorie hersteld. Het wetboek wordt voorgelezen en er ontstaat een totale verandering in de maatschappij. In de reformatie ging Calvijn de bestaande orde te lijf en transformeerde Genève tot een soort Jeruzalem.
Weggaan
Weggaan zien we ook in de Bijbel: de Rechabieten weigerden om in huizen te wonen en bleven apart in tenten wonen. De profeten en de profetenscholen waren aparte groepen, die totaal anders leefden dan de bevolking. De kloosterbeweging rond 300 na Christus van Antonius, de Franciscanen en de andere orden, trokken zich terug en gingen weg. Ook tijdens de reformatie ontstond die beweging: de Mennonieten, ook wel de wederdopers of doopsgezinden genoemd, trokken zich terug. Separatie noem je dat. Velen verlieten Europa om in de Nieuwe Wereld hun eigen christelijke samenleving op te bouwen.
Meegaan (identificatie), tegengaan (transformatie) of weggaan (separatie), alle drie komen ze voor. Alle drie kunnen geestelijke gezonden keuzen zijn zolang Gods liefde en wijsheid de boventoon voeren en niet de angst.
Otto de Bruijne
Otto de Bruijne is schrijver en kunstenaar
|
