4 mei is bij uitstek een dag om te herdenken. Dit herdenken is niet alleen iets passiefs, het kan ons moed en inspiratie geven voor vandaag. Denk bijvoorbeeld aan de geschiedenis van ‘De Geuzen', een van de bekendst geworden Nederlandse verzetsgroepen, afkomstig uit Vlaardingen en omgeving. Met hun naam grepen ze terug op de vorige oorlog, de roemrijke Tachtigjarige Oorlog. De Geuzenpenning, die nog jaarlijks in Vlaardingen wordt uitgereikt aan mensen die strijden tegen onrecht, is naar deze verzetsgroep vernoemd.

Bernhard IJzerdraat, de initiatiefnemer, had niet veel bedenktijd nodig om in actie te komen. Nog voor de onderhandelingen over de capitulatie waren afgerond, schreef hij zijn eerste Geuzenbericht. ‘Een opwekking de moed niet te laten zakken, een verwijzing naar de Tachtigjarige Oorlog, naar de Geuzen, die de eerste waren die de Spanjaarden de voet dwars zetten, en die de stoot gaven tot de uiteindelijke bevrijding van ons vaderland.'

De Geuzen was ook de eerste groep die door de Duitsers werden opgepakt. Dat was al in november 1940. Niemand dacht toen nog aan onderduiken. Er volgden gruwelijke verhoren. Tot dan hadden de Duitsers hun vriendelijke gezicht laten zien. Nu toonden ze hun ware aard. Na een lang durend schijnproces werden achttien Geuzen ter dood veroordeeld. Drie kregen gratie omdat ze nog onder de twintig waren. Hun plaatsen werden opgevuld met drie Februaristakers.

Psalm 43

Tot het laatst toe dachten ze dat het nog wel mee zou vallen. Wat hadden ze nu eigenlijk gedaan? Maar de Duitsers dachten daar heel anders over. Ze wilden een voorbeeld stellen. De tijd voor vriendelijkheid was voorgoed voorbij. Nederland zou weten dat ze een bezetter had. Op 12 maart mochten de gevangenen voor het eerst bezoek ontvangen. Ze bleven optimistisch. ‘Breng volgende keer de kinderen mee.' Er kwam geen volgende keer. Een dag later, op 13 maart, wordt hen medegedeeld dat die middag de vonnissen zullen worden voltrokken. Hun medegevangenen die ‘alleen' tot gevangenisstraf veroordeeld zijn, mogen nog afscheid van hen nemen.

‘Commando's klinken. In zijn cel heft een van de vijftien het Wilhelmus aan. De anderen vallen in. Dan worden ze uit hun cellen gehaald, een rij wordt geformeerd. IJzerdraat voorop in oranje pyjama. En plotseling, als het commando weerklinkt waarop ze zich in beweging moeten zetten, zingen ze. Eerst wat aarzelend, onzeker. Maar dan steeds krachtiger klinkt het ontroerende psalmvers ‘Nu ga ik op tot Gods altaren'. Zo gaan ze, vijftien Geuzen, de gevangenisdeuren door, de poort uit. Drie Amsterdamse stakers die hun lot zullen delen gaan met hen.

Geloofshelden

Sinds enkele jaren wordt er een bescheiden actie gevoerd om op de eerste zondag na 4 mei in de kerken Psalm 43: 4 te laten zingen. Het is een initiatief dat brede steun verdient. Deze geloofshelden mogen niet vergeten worden. En het is ook goed voor onszelf. We moeten onszelf moed inzingen. Want het gaat niet alleen om het verleden, het gaat ook over nu en over ons.

Redactie Habakuk