Trouw was de afgelopen weken met een serie negatieve en ongefundeerde artikelen over Different niet de grootste vriend van Tot Heil des Volks. Toch bracht het dagblad juist in die periode ook een artikel met veel wijze lessen over hoe je kunt omgaan met verschillen in denken, bijvoorbeeld als het gaat over homoseksualiteit. Ik heb het over het afscheidsinterview met Herman Tjeenk Willink, onze voormalige ‘onderkoning’ ofwel de vice-voorzitter van de Raad van State.

In het interview betoogt Tjeenk Willink dat hij zich ernstig zorgen maakt over het vermogen in onze maatschappij om met verschillen in denken en overtuiging om te gaan . Volgens hem is dat vermogen ons met de ontzuiling komen te ontvallen. Hij illustreert dat vervolgens onder andere met de uitspraak van de Kamer dat het homohuwelijk per direct moest worden ingevoerd op de Antilliaanse eilanden die in 2010 deel van Nederland werden. Tjeenk Willink – zelf homoseksueel – noemt dat ‘radicalisering, wettisch en contraproductief, vooral omdat die Kameruitspraak van zo weinig interesse getuigt in een andere cultuur’.

Democratie vraagt lenigheid

Ook als het gaat om het niet subsidiëren van de SGP vanwege het niet verkiesbaar stellen van vrouwen, maant Tjeenk Willink tot voorzichtigheid. Dit vanuit het principe dat democratie meer omvat dan de regel dat de meerderheid beslist. ‘Je moet altijd rekening houden met de gevoelens en opvattingen van minderheden’, betoogt de voormalig ‘onderkoning’. ‘Zoek naar de ruimte om de principes van rechtsstaat en democratie te combineren.’ Als vice-voorzitter van de Raad van State vond hij in het geval van de SGP die ruimte door te betogen dat SGP-vrouwen niet in hun rechten beknot werden, omdat ze de vrijheid hebben om een eigen partij op te richten. Best lenig en creatief gedacht, zeg ik dan. Ook in het geval van de ambtenaren van de burgerlijke stand met gewetensbezwaren had Tjeenk Willink een dergelijke oplossing.

Onmacht blijft

Met de ontzuiling is de onmacht overgebleven om met elkaar het politiek-inhoudelijke debat aan te gaan. Dat debat is in de ogen van Tjeenk Willink overigens wat anders dan zeggen wat je denkt en het verwerpen van compromissen. ‘Als dat soort radicaliteit dominant wordt, gaat het mis.’ Maar is die radicaliteit nou niet precies de inhoud van allerlei debatprogramma’s op radio en televisie? Spannend om naar te luisteren. Maar met onze voormalige ‘onderkoning’ zou ik me af willen vragen welke maatschappij die harde confrontaties oplevert? Is die bijvoorbeeld nog leefbaar voor minderheden?

Foto: Reformatorisch Dagblad