De schrijver Arnold Grunsberg deed onlangs een pijnlijke constatering: 'De twee belangrijkste westerse waarden zijn de euro en de dollar'. Deze uitspraak speelde telkens door mijn hoofd bij het lezen van de troonrede. Heel veel financiën, economie, concurrentiepositie, enz. Als het onderwijs ter sprake komt heet het in de eerste plaats: 'goed onderwijs is fundamenteel voor de concurrentiekracht van ons land...'. Natuurlijk, iedereen moet eten, er moet brood op de plank zijn. Er moet gewerkt worden. Maar draait daarbij alles echt alleen maar om geld? Als we dat voortdurend blijven beweren gaan we het tenslotte allemaal geloven. Soms vraag ik me angstig af: 'hoever ben ik zelf al gevorderd in dat geloof?'

Autonoom

Wat me het meest dwars zit is dat we allemaal de arbeidsmarkt opgejaagd worden. Volgens minister Kamp moeten alle ouders fulltime gaan werken, 'dat is goed voor de autonomie en zelfrespect'. En natuurlijk vooral goed voor de economie. De zin van ons leven is de concurrentiepositie van ons land versterken. Tijd is geld. Mensen zijn geld. En mensen moeten daarbij vooral autonoom zijn, liefst niet te sterk aan elkaar verbonden.

Toekomstgericht is ook zo'n veelgebruikte term. Ik geef toe dat ik een simpele denker ben en daarom denk ik op zulke momenten vooral aan de kansen die kinderen nog krijgen om een klein beetje evenwichtig op te groeien. Ook kinderen worden nu wel erg autonoom. Wie vind er nog tijd om de kinderen richting in hun leven te geven? Onlangs werd er onderzoek gedaan naar de geluksbevinding van Europese kinderen. Britse kinderen bleken de ongelukkigste van Europa. 'Ze hebben vaak hun eigen tv, merkgympen, een Nintendo en een iPod, maar daar worden ze niet blij van'. 'Het geluksgevoel van de kinderen bleek gelijk op te gaan met de hoeveelheid tijd die hun ouders aan hen besteedden'. We zijn echt verkeerd bezig. Rijker en rijker wordend vernietigen we onze toekomst. De apostel Jacobus had gelijk: 'Uw rijkdom is verrot'.

Save our Souls

Traditiegetrouw droegen de vrouwelijke Kamerleden op Prinsjesdag sjieke kopvodden. Ik werd getroffen door die van Marianne Thieme. Ze droeg een marinepet met de tekst. 'Save our Seas.' Ik houd het, temidden van al dat materiële geweld, toch liever op de klassieke tekst: 'Save our Souls'.