Met problemen weten we wel raad in Nederland. Je stelt gewoon een commissie in en laat die een rapport over het probleem schrijven. Liefst een heel dik rapport. Daar is zo’n commissie al gauw een paar jaar zoet mee. Onderzoeken, analyseren, evalueren, adviseren, corrigeren, herevalueren. En tegen de tijd dat de commissieleden daar klaar mee zijn, is het probleem waarschijnlijk alweer vergeten of niet meer relevant.

Een paar jaar geleden deed de Erasmus Universiteit in Rotterdam uitgebreid wetenschappelijk onderzoek naar de samenhang tussen alcoholgebruik en vernielingen. Wat bleek? Die samenhang is keihard. Goed om te weten, maar hadden we dat zelf ook niet kunnen bedenken? Ook in de kerk hebben we er een handje van om problemen (en ‘probleemteksten’) met commissies en vuistdikke rapporten te lijf te gaan.

Niet alwetend

De filosoof Coen Simon pleit ervoor om ons ‘gezonde verstand’ meer te gebruiken (Trouw, 23 mei 2011). Hij stoort zich aan de neiging om problemen meteen bij onderzoekscommissies en wetenschappers neerleggen. Alsof die alwetend zijn. ‘Ik heb natuurlijk niets tegen wetenschap. Dat zou te zot voor woorden zijn. Maar even zot zijn de claims van wetenschappers en de verwachtingen van leken die suggereren dat alles te meten én te weten is. (…) Als mensen over een druk kind praten, hebben ze het al snel over ADHD. Voordat ouders en grootouders een alledaagse oplossing hebben kunnen bedenken, is het probleem al doorgeschoven naar wetenschappers en andere deskundigen.’

Stommelingen?

Volgens Simon is de keerzijde van het succes van de wetenschap dat we allemaal leken zijn geworden in het leven. Onkundig om zelf na te denken. ‘Dat lijkt onschuldig, maar dat is het niet. Het produceert onbedoeld een samenleving van stommelingen.’ Zelf blijven nadenken dus. En dat niet alleen: ‘Kom tot bezinning en wordt nuchter, opdat gij kunt bidden’ (1 Petrus 4:7).