Het aantal antisemitische uitingen in Nederland neemt de laatste jaren verontrustend toe. Maar Elise Friedmann, researcher antisemitisme bij het CIDI, schrijft in De Volkskrant dat dit door de overheid amper onder ogen wordt gezien. ‘Er is nooit consistent naar een antwoord gezocht’, schrijft Friedmann. ‘Er is lafhartig weggekeken. Zelfs zodanig dat de politie in Amsterdam plotseling geen cijfers meer gaf over het aantal aangiften van antisemitisme. Mogelijk zou het beeld te negatief worden. Hoe kan er nog iemand verbaasd zijn dat nog maar weinig Joden zich met keppel op straat wagen?’

Vanwaar dat bange wegkijken en zwijgen? Misschien proeft de politie, bewust of onbewust, dat hier sprake is van een diepgewortelde haat, een haat die nauwelijks te beteugelen is. Een kwaad dat de mensheid al eeuwenlang in de greep houdt. Soms op de achtergrond, soms ongekend fel. Zo schrijft Friedmann over synagogen in Amsterdam-West waar de synagogenbezoekers jaar na jaar bijna wekelijks werden uitscholden voor ‘vuile rot-Joden’. ‘Soms werden de bezoekers bedreigd met messen en bekogeld met stenen en andere voorwerpen.’

Zondebokken

De samenleving wordt steeds ingewikkelder en complexer. Veel mensen voelen zich verward en onveilig. Al sinds mensenheugenis zijn er groepen die de schuld in de schoenen krijgen geschoven voor dit gevoel van onrust. Zondebokken. Het beschimpen of uitdrijven van zo’n zondebok brengt weer een beetje rust in een gemeenschap. Het schept helderheid. Een duidelijke verdeling in ‘good guys’ en ‘bad guys’. Lekker simpel. Het zijn deze wetmatigheden die hebben geleid tot de verschrikkingen van de Holocaust.

‘Dit nooit meer’, klonk er massaal na De Tweede Wereldoorlog. Maar dreigen we nu niet dezelfde fout te maken door lafhartig onze ogen af te wenden van het kwaad? Wegkijken heeft vernietigende gevolgen.